“Is er sprake van een aangepaste versie?” vroeg Martin Bosma. Alsof het om een editie van een Hollywoodfilm gaat met minder bloed. Alsof we hier bezig zijn met het bijslijpen van randjes voor de late avond. Laat me niet lachen. Wat hier gebeurt, is geen censuur — het is strategische aanpassing in een tijd waarin elke seconde publieksgeld moet renderen.
De NPO, ooit het heiligdom van de culturele vrijheid, is allang een platform geworden waar inhoud wordt afgewogen tegen risico. En Eddy Terstall? Een getalenteerde man, ja. Maar zijn visie op Nederland is een museumstuk — net als zijn camera-opstelling. De vraag is niet of de film wordt ‘gekuist’, maar of de NPO nog verantwoordelijkheid durft te nemen voor inhoud die geen kijkcijfers trekt én politieke weerstand oproept.
Minister Letschert reageert met de gebruikelijke diplomatieke slapheid. “Er is geen sprake van censuur.” Natuurlijk niet. Want censuur is iets voor dictaturen. Dit is iets anders: het is marktconformering. De NPO past aan, niet omdat de PVV drukt, maar omdat de zender weet dat een onbewerkte Terstall-vorm vandaag geen halve miljoen kijkers trekt — en dus geen reclame-equivalent oplevert. En zonder kijkcijfers, geen rechtvaardiging voor publieksgeld.
Wat Bosma eigenlijk wil, is een drama. Een vuurzee van ideologie. Maar de realiteit is saaier — en dus veel interessanter. De NPO is niet aan het censureren. De NPO is aan het overleven. In een tijd waarin Prime Video, RTL en Videoland met échte content de markt domineren, moet de publieke zender elk moment onderbouwen. En ja, dat betekent aanpassen. Niet van mening, maar van vorm.
Een ‘gekuiste’ versie? Noem het gerust een geoptimaliseerde. Een versie die past bij een tijdperk waarin je als zender niet mag kiezen tussen artistieke vrijheid en verantwoording — je moet beide dóen. En wie dat niet snapt, zit nog in 2003.
De enige echte misdaad hier? Dat we weer eens denken dat cultuur op zich al waarde heeft. Cultuur heeft alleen waarde als het wordt bekeken. En betaald. Alles daarbuiten is sentimentele subsidieverspilling.
Met zakelijke groet,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business