Minister Letschert reageert op Kamervragen over een ‘gekuiste’ versie van *Land van Johan* — alsof het om een staatsaangelegenheid gaat, terwijl het eigenlijk om iets veel banalers gaat: branding. Eddy Terstall maakt een film die pijnlijke waarheden blootlegt, de NPO aarzelt, past aan, en plots staat Martin Bosma met een microfoon te schreeuwen over ‘vrijheid van meningsuiting’. Alsof het om een dictatuur gaat, in plaats van om een omroep die bang is voor de eigen kijker.
Maar laten we stoppen met dit toneel. Dit is geen zaak van censuur — dit is een zaak van risico-aversie. De NPO is geen kunstinstelling. Het is een publiekrechtelijk bedrijf dat jaarlijks honderden miljoenen ontvangt, en dus verantwoording moet afleggen aan een politiek die elk jaar harder schreeuwt over ‘cultuurvernietiging’ of ‘woke waanzin’, afhankelijk van de kleur van de regering. En dus snijdt men. Aanpassen. Vervangen. Weglaten. Niet omdat het nodig is, maar omdat het veiliger is.
Terstall, een man die weet hoe je een zenuw raakt, maakt een film die ongemakkelijk is — en daarmee per definitie gevaarlijk voor een omroep die geen enkele strategie heeft om met gevaar om te gaan. Dus wat doet de NPO? Ze kiezen voor de gekuiste versie. De versie die morgen niemand meer herinnert. De versie zonder tanden.
Maar hier ligt de hypocrisie: iedereen roept het heilige woord ‘vrijheid’, maar niemand wil de rekening betalen. Niet de minister, niet de omroep, niet de kijker. En dus wordt kunst opengesneden, geschaafd, en verpakt als ‘aangepast voor breed publiek’. Alsof ‘breed publiek’ nog bestaat — terwijl de doelgroep allang is opgedeeld in niches, algoritmes en klikgedrag.
De echte censuur zit niet in de knip, maar in het systeem. Een systeem dat kunst wil, zolang het niet storend is. Dat diversiteit roept, zolang het niet provocerend is. Dat ‘maatschappelijke relevantie’ eist, zolang het niet politiek is.
Terstall maakt een film over Nederland. De NPO maakt een versie die past bij de begroting.
En de minister reageert — alsof dat iets verandert.
Met zakelijke groet,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business