De NPO zit niet met een geloofscrisis, maar met een businessmodelcrisis. En ON! is niet onder vuur — die is allang neergeschoten door een structuur die zichzelf sinds 1969 in de weg staat.
Een evaluatiecommissie waarschuwt voor big tech, AI en politieke druk? Mooi geprobeerd, maar we weten allemaal beter. De enige echte bedreiging voor de publieke omroep is zichzelf. Een conglomeratie van belangenverenigingen die zich nog steeds vermomt als media-instantie. ON! dacht disruptief te zijn, maar werd opgegeten door het systeem dat het wilde veranderen.
Kijk naar de cijfers: 1,2 miljard aan publieke gelden, verspreid over 32 omroepen, waarvan de helft bijna geen relevante reach meer heeft. Dat is geen diversiteit — dat is structurele verspilling. Terwijl Netflix op winst draait met 20 miljoen Nederlandse abonnees, zit de NPO met een budget dat groter is dan dat van sommige landen, en produceert het content die niemand nog vertrouwt.
Big tech zou de concurrent zijn? Nee. Big tech wint door focus, algoritmes en ROI. De NPO verliest door commissies, plichtmatige programmering en een structurele angst voor eigen verantwoordelijkheid. AI? Die komt eraan, maar de echte vijand is de interne paralyse.
ON! had een kans. Geen kans op kijkcijfers, maar op herstel van geloofwaardigheid. Maar in plaats van radicale vernieuwing koos men voor symbolische diversiteit op het scherm, terwijl de machthebbers achter de schermen nog steeds uit hetzelfde clubje komen.
De vraag is niet of de publieke omroep moet blijven bestaan. De vraag is of het nog rendabel is om dit te blijven subsidiëren. Want op dit moment is de NPO een kostendrijvende instelling zonder klantfocus, waarin innovatie wordt gebombardeerd door beleidsregels uit een tijd waarin televisie nog via antenne werkte.
Als er geen harde schaalvergroting komt — fuseren, sluiten, ophoesten van rechten — dan is de dood van de publieke omroep niet een tragische gebeurtenis, maar een logische afsluiting van een uitgerekte businesscase.
Met zakelijke groet,
Maurits Droogleever Fortuyn
Hoofdredacteur Redia.nl | Media Business